طبیعتشناسی در مجموعهٔ ارجاعات درسگفتارها با گفتارهای مرتبط، جنبههای تحلیلی و پیوندهای جلسهای معرفی شده است.
طبیعتشناسی
طبیعتشناسی از ارجاعهای این مجموعه است که در این صفحه از راه ۱۱ گفتارِ مرتبط پیگیری میشود.
معرفی
معرفیِ تحلیلیِ مدخل است، نه نقل مستقیم از گفتار سخنران. نقلهای عینِ گفتار در بخش گفتارهای مرتبط، با پیوند به جلسه، آمدهاند. وضعیت بازبینیِ ویراستاریِ این متن در همین صفحه ثبت نشده است.
صفحهٔ حاضر به مفهوم «طبیعت» و مسائل فلسفی پیرامون آن اختصاص دارد و مدعیات ثبتشده در این بخش را در سه محور گرد آورده است. نکتهٔ آغازینِ بحث، یک ادعای منفی است: واژهٔ طبیعت به چیزی اشاره نمیکند [۱] و قوانین طبیعت نیز به چیزی اشاره نمیکنند [۲]. از همین پایه، مجموعهای از پرسشها دربارهٔ ماهیت قوانین طبیعت مطرح میشود: آیا این قوانین ریاضیاند یا نه، آیا دترمینیستیاند یا نه، و آیا تبیینپذیری آنها در پارادایمهای مختلف ممکن است. در کنار این بحثهای فلسفیِ علم، وجهی دیگر از مطلب نیز دنبال میشود و آن نگاه دینی و عرفانی به طبیعت است که آن را نه موضوعی برای سلطه و کنترل، بلکه مانند اثری هنری و محل کشف معنا میبیند [۱۱]. این دو ساحت — تحلیل ساختار قوانین و تفسیر معنایی طبیعت — در کنار هم چارچوبِ این درسگفتارها را شکل میدهند.
محورهای بحث
- انتقاد به مرجعداریِ واژهٔ طبیعت و قوانین طبیعت: مدعا شده که واژهٔ طبیعت به چیزی اشاره نمیکند [۱] و قوانین طبیعت نیز به چیزی اشاره نمیکنند [۲].
- ریاضیبودن یا نبودنِ قوانین طبیعت و مسئلهٔ دترمینیسم: از زمان گالیله فرضی شکل گرفته که دانشمندان بر اساس آن کار میکنند و آن اینکه قوانین طبیعت ریاضیاتی است [۸]؛ در قرن هجدهم و نوزدهم این توهم وجود داشت که قوانین بنیادیِ ریاضیِ حاکم بر طبیعت کشف شده است [۱۳]. در برابر، گفته شده که قوانین طبیعت لزوماً متماتیک نیستند [۵] و حتی اصلاً ریاضی نیستند، هرچند وجودِ law نظم و پترنهای تکراری به وجود میآورد [۱۵]؛ همچنین قوانین بنیادی در پارادایم دوم قابل تبیین نیستند [۴] و اگر قوانین طبیعت به صورت شرطیِ «اگر کسی دخالت نکند...» خوانده شوند، دترمینیسم غلط است [۳].
- نگاه دینی و عرفانی به طبیعت: طبیعت مانند تابلو و اثر هنری است و نگاه دینی در آن کشف معناست [۷][۱۱]؛ همچنین طبیعت بینقص دانسته شده است [۱۲]. در عین حال، در کشف قوانین طبیعت وضع ما خراب است و داستانهایمان حالت افسانه دارد [۱۰][۹].
منابع
- داستانآفرینش · جلسهٔ ۶ — واژه طبیعت و استعاره ماشین خودکار
- فلسفه · جلسهٔ ۴ — اقدام خاص الهی و ناسازگاری با علم
- گذار به پارادایم سوم · جلسهٔ ۲ — [۱:۰۰:۰۰]
- تأملی در فلسفهٔ فیزیک — فهم قربانی محاسبه فیزیک
- دفاعِ عقلانی از دین · جلسهٔ ۲۵ — کنج
- دفاععقلانی · جلسهٔ ۲۹ — بررسی دقیقتر مفهوم زبان پدیدارشناسانه
- دفاعِ عقلانی از دین · جلسهٔ ۲۱ — در علم فرض میشود که همهی قوانین ریاضیاتی هستند
- دفاعِ عقلانی از دین · جلسهٔ ۲۷ — مدار و تولید محدود
- سورهٔ رعد · جلسهٔ ۲ — ادامه سوره رعد
- مقدمهای بر فهم قرآن · جلسهٔ ۶ — [۰۱:۱۵]
- جدایی علم از دین · جلسهٔ ۴ — بخش اول توهم: قوانین ریاضی را کشف کرده ایم