طبیعتشناسی در مجموعهٔ ارجاعات درسگفتارها با گفتارهای مرتبط، جنبههای تحلیلی و پیوندهای جلسهای معرفی شده است.
طبیعتشناسی
طبیعتشناسی از ارجاعهای این مجموعه است که در این صفحه از راه ۱۱ گفتارِ مرتبط پیگیری میشود.
معرفی
صفحهٔ حاضر به مفهوم «طبیعت» و مسائل فلسفی پیرامون آن اختصاص دارد و مدعیات ثبتشده در این بخش را در سه محور گرد آورده است. نکتهٔ آغازینِ بحث، یک ادعای منفی است: واژهٔ طبیعت به چیزی اشاره نمیکند [۱] و قوانین طبیعت نیز به چیزی اشاره نمیکنند [۲]. از همین پایه، مجموعهای از پرسشها دربارهٔ ماهیت قوانین طبیعت مطرح میشود: آیا این قوانین ریاضیاند یا نه، آیا دترمینیستیاند یا نه، و آیا تبیینپذیری آنها در پارادایمهای مختلف ممکن است. در کنار این بحثهای فلسفیِ علم، وجهی دیگر از مطلب نیز دنبال میشود و آن نگاه دینی و عرفانی به طبیعت است که آن را نه موضوعی برای سلطه و کنترل، بلکه مانند اثری هنری و محل کشف معنا میبیند [۱۱]. این دو ساحت — تحلیل ساختار قوانین و تفسیر معنایی طبیعت — در کنار هم چارچوبِ این درسگفتارها را شکل میدهند.
محورهای بحث
- انتقاد به مرجعداریِ واژهٔ طبیعت و قوانین طبیعت: مدعا شده که واژهٔ طبیعت به چیزی اشاره نمیکند [۱] و قوانین طبیعت نیز به چیزی اشاره نمیکنند [۲].
- ریاضیبودن یا نبودنِ قوانین طبیعت و مسئلهٔ دترمینیسم: از زمان گالیله فرضی شکل گرفته که دانشمندان بر اساس آن کار میکنند و آن اینکه قوانین طبیعت ریاضیاتی است [۸]؛ در قرن هجدهم و نوزدهم این توهم وجود داشت که قوانین بنیادیِ ریاضیِ حاکم بر طبیعت کشف شده است [۱۳]. در برابر، گفته شده که قوانین طبیعت لزوماً متماتیک نیستند [۵] و حتی اصلاً ریاضی نیستند، هرچند وجودِ law نظم و پترنهای تکراری به وجود میآورد [۱۵]؛ همچنین قوانین بنیادی در پارادایم دوم قابل تبیین نیستند [۴] و اگر قوانین طبیعت به صورت شرطیِ «اگر کسی دخالت نکند...» خوانده شوند، دترمینیسم غلط است [۳].
- نگاه دینی و عرفانی به طبیعت: طبیعت مانند تابلو و اثر هنری است و نگاه دینی در آن کشف معناست [۷][۱۱]؛ همچنین طبیعت بینقص دانسته شده است [۱۲]. در عین حال، در کشف قوانین طبیعت وضع ما خراب است و داستانهایمان حالت افسانه دارد [۱۰][۹].
منابع
- داستانآفرینش · جلسهٔ ۶ — واژه طبیعت و استعاره ماشین خودکار
- فلسفه · جلسهٔ ۴ — اقدام خاص الهی و ناسازگاری با علم
- گذار به پارادایم سوم · جلسهٔ ۲ — [۱:۰۰:۰۰]
- تأملی در فلسفهٔ فیزیک — فهم قربانی محاسبه فیزیک
- دفاعِ عقلانی از دین · جلسهٔ ۲۵ — کنج
- دفاععقلانی · جلسهٔ ۲۹ — بررسی دقیقتر مفهوم زبان پدیدارشناسانه
- دفاعِ عقلانی از دین · جلسهٔ ۲۱ — در علم فرض میشود که همهی قوانین ریاضیاتی هستند
- دفاعِ عقلانی از دین · جلسهٔ ۲۷ — مدار و تولید محدود
- سورهٔ رعد · جلسهٔ ۲ — ادامه سوره رعد
- مقدمهای بر فهم قرآن · جلسهٔ ۶ — [۰۱:۱۵]
- جدایی علم از دین · جلسهٔ ۴ — بخش اول توهم: قوانین ریاضی را کشف کرده ایم